Astlardan Hediye İstemek Veya Borç Almak
Maiyetinden veya astlarından hediye istemek veya her ne şekilde olursa olsun borç almak 6413 Sayılı TSK Disiplin Kanununun 19/1-d maddesinde disiplinsizlik olarak düzenlenmiştir.
Hediyeleşmek kültürümüzde önemli bir değer olmakla birlikte hediyeleşmenin kamusal alanda sosyal alana göre birtakım kurallara bağlanması kaçınılmazdır. Mevzuatımızda, kamu görevlilerinin görevleri esnasında veya görevleri dışında, görevlerinden dolayı herhangi bir şekilde kişisel menfaat sağlamaları ve hediye kabul etmeleri açık bir şekilde yasaklanmıştır. Hediye ve menfaat yasağı, kamu görevlileri için görevleri sırasındaki eylem, işlem ve kararlarının etkilenmemesi amacına yönelik olarak getirilmiştir. Buna karşılık örf ve adet gereğince verilen, maddi değeri pek az olan, kişiler arasında tesis edilen sevgi ortamının bir tezahürü olarak takdim edilen hediyelerin kabul edilmesi hukuka aykırı değildir. Kamu görevlilerinin uymaları gereken saydamlık, tarafsızlık, dürüstlük, hesap verebilirlik, kamu yararını gözetme gibi etik davranış ilkelerini belirlemek ve uygulamayı gözetmek üzere 25/5/2004 tarihli ve 5176 sayılı Kanunla “Kamu Görevlileri Etik Kurulu” kurulmuştur. Hangi hediyelerin kamu görevlilerince alınabileceği hususunda Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından belirlenen usul ve esasların takip edilmesi uygun olacaktır.
Kanun koyucu hediye konusundaki hassasiyetin bir tezahürü olarak hediye istemeyi hediye kabul etmekten daha ağır bir disiplinsizlik olarak belirlemiştir. Kanımca Türk Silahlı Kuvvetleri özelinde hediye istemenin astlık üstlük münasebetlerini zedeleyeceği, disiplin anlayışıyla bağdaşmayacağı düşünülmüştür. Söz konusu disiplinsizliğin oluşabilmesi için TSK personelinin maiyetinden veya astından hediye istemesi gerekmektedir.
Hediye isteme söz konusu olmamasına rağmen astın getirdiği hediyenin alınması durumunda ise söz konusu hediye örf ve adet ile Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kabul edilmemesi gereken nitelikte ise bu durumda aylıktan kesme disiplin cezasını gerektiren maiyetinden hediye kabul etmek disiplinsizliğinin oluşması söz konusu olabilir. Hediye istenmesi ve akabinde getirilen hediyenin alınması halinde ise yalnızca hediye istemek disiplinsizliğinden işlem yapılmalıdır.
“Borç para alma” disiplinsizliği ise borç para isteme ile değil borç paranın alınması suretiyle oluşmaktadır. Amir veya üstün astından borç para istemesi, astın ise vermemesi halinde başka bir disiplinsizliğin oluşması (örneğin uygunsuz davranışlarda bulunmak) düşünülmelidir.
- Davacıya isnat edilen hediye istemek veya borç almak fiilinin ilgili mevzuatta, maiyetinden veya astlarından hediye istemek veya her ne şekilde olursa olsun borç almak olarak tanımlandığı, dosyadaki 29/11/2020 tarihli banka dekontundan davacının astı olan Tnk.Uzm.Çvş.A.A.’nın banka hesabından davacının banka hesabına toplam 5.000,00-TL tutarında havale yapıldığının görüldüğü, davacının bu eyleminin mezkur düzenleme bağlamında “borç almak” fiili kapsamında kaldığı, buna göre “astından borç almak” şeklinde sübuta eren eylem nedeniyle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.(Gaziantep Blg. İd. Mah.8.İd. Dava D. 2023/3597E- 2024/2508 K)
